Bloki z wielkiej płyty były projektowane jako odpowiedź na pilne potrzeby mieszkaniowe i zakładano ich wieloletnią eksploatację. Dziś wiele z nich ma ponad 50 lat, a nadal stanowi ważną część zasobów mieszkaniowych w Polsce. Wzrost kosztów energii oraz konieczność dostosowania starych budynków do współczesnych standardów sprawiają, że wspólnoty, spółdzielnie i samorządy intensyfikują poszukiwania nowych rozwiązań grzewczych. Jedną z technologii, która jeszcze niedawno była utożsamiana głównie z domami jednorodzinnymi, są pompy ciepła.
Przykładem wdrożenia takiego systemu jest budynek wielorodzinny w Trzęsowie na Dolnym Śląsku. Obiekt, który wcześniej był ogrzewany z lokalnej kotłowni węglowej, przeszedł termomodernizację, po której zainstalowano system oparty na gruntowych pompach ciepła.
Skuteczna modernizacja zaczyna się od ograniczenia strat energii
W tego typu projektach sama zmiana źródła ciepła nie wystarcza. Kluczowe znaczenie ma wcześniejsze zmniejszenie zapotrzebowania energetycznego budynku. W Trzęsowie wykonano więc najpierw prace termomodernizacyjne, dzięki którym znacząco ograniczono straty ciepła. Dopiero wtedy możliwe było zastosowanie instalacji grzewczej pracującej w niższych temperaturach zasilania.
– W ostatnim sezonie grzewczym, kiedy to temperatury zewnętrzne spadały do –20°C, temperatura zasilania na instalacji nie przekraczała 40°C – mówi Karol Grześkowiak, doradca techniczno-handlowy ds. OZE marki Vaillant, której rozwiązania wykorzystano w realizacji przedsięwzięcia w Trzęsowie. – A im niższa temperatura pracy instalacji, tym wyższa efektywność pomp ciepła – co przekłada się na niższe koszty eksploatacji.
Starsze budynki coraz częściej dostosowywane do nowych technologii
Jeszcze niedawno pompa ciepła była postrzegana głównie jako rozwiązanie dla nowych inwestycji. Obecnie coraz częściej tego typu urządzenia pokazują swoją skuteczność również w modernizowanych blokach z wielkiej płyty. W Trzęsowie zastosowano układ kaskadowy gruntowych pomp ciepła, który całkowicie przejął funkcję dotychczasowego systemu ogrzewania. Nie oznacza to jednak, że każda modernizacja przebiega w ten sam sposób.
W wielu miastach, gdzie budynki korzystają z miejskich sieci ciepłowniczych, rośnie zainteresowanie rozwiązaniami hybrydowymi. Polegają one na połączeniu istniejących systemów z odnawialnymi źródłami energii, co umożliwia stopniowe zmniejszanie udziału paliw kopalnych bez konieczności kosztownej przebudowy całej instalacji. Takie podejście rozwija m.in. Vaillant, oferując technologie pozwalające integrować pompy ciepła z już działającymi systemami grzewczymi w budynkach wielorodzinnych. Dzięki temu modernizacja może przebiegać etapowo, bez gwałtownych ingerencji w infrastrukturę.
Co istotne, w takich obiektach coraz częściej pojawia się też dodatkowa funkcjonalność – chłodzenie pompą ciepła, które zwiększa komfort użytkowników w okresie letnim.
Koszty użytkowania w centrum uwagi mieszkańców
Choć transformacja energetyczna często koncentruje się na rozwiązaniach technologicznych, dla użytkowników budynków kluczowe pozostają koszty eksploatacyjne oraz stabilność działania instalacji.
– Najważniejszą kwestią dla mieszkańców w budynku po przeprowadzonej termomodernizacji jest bezawaryjna i tania eksploatacja – podkreśla Tomasz Kamień, dyrektor ds. inwestycji firmy instalacyjnej odpowiedzialnej za realizację projektu. Według zarządcy budynku miesięczne koszty ogrzewania w okresie największego zapotrzebowania wynoszą około 200 zł na lokal.
Modernizacja zasobów mieszkaniowych jako jedno z kluczowych wyzwań najbliższych lat
Przebudowa starszych budynków wielorodzinnych będzie jednym z najważniejszych procesów modernizacyjnych w Polsce w kolejnych dekadach. Największa skala dotyczy obiektów wznoszonych w latach 60., 70. i 80. XX wieku, które wciąż stanowią znaczną część rynku mieszkaniowego.
Inwestycja w Trzęsowie pokazuje, że pompy ciepła mogą być realnym elementem takiej transformacji. Warunkiem ich skutecznego zastosowania pozostaje jednak odpowiednie przygotowanie całego procesu – od poprawy efektywności energetycznej budynku, przez analizę jego zapotrzebowania na energię, aż po dobór właściwej technologii.
Dla wielu wspólnot i samorządów kluczowe pytanie nie dotyczy już samej modernizacji, lecz sposobu jej przeprowadzenia – tak, aby zapewnić mieszkańcom komfort, przewidywalne koszty i stabilne bezpieczeństwo energetyczne w długiej perspektywie.
Zobacz film o realizacji w Trzęsowie
Artykuł promocyjny.
